Veel mensen weten al lang dat het niet goed gaat en zetten toch niet de stap naar hulp. Dat heeft niets met zwakte of onwil te maken. De eerste stap is voor bijna iedereen de zwaarste. Dit artikel is voor mensen die zelf hulp overwegen en voor naasten die iemand willen helpen die stap te zetten.
Waarom de eerste stap zo zwaar is
Er zijn meerdere redenen die elkaar versterken. Schaamte en zelfverwijt zijn er vaak één van. Het Trimbos instituut beschrijft dat stigma, het negatieve beeld dat anderen van een probleem hebben, ervoor kan zorgen dat mensen pas laat in zorg komen. Als je dat beeld zelf overneemt, groeien gevoelens van schuld, schaamte en onmacht. Daardoor duurt het langer voordat een verslaving wordt besproken en hulp wordt gezocht. Het Trimbos instituut meldt ook dat het stigma rond verslaving hardnekkiger is dan bij andere psychische aandoeningen.
Daarnaast spelen vaak onzekerheid over wat hulp inhoudt, angst voor wat er van je verwacht wordt, de gedachte dat het wel overgaat en simpelweg het gevoel dat je er niet de energie voor hebt. Dat zijn herkenbare gevoelens. Ze zeggen niets over jou als persoon.
Zo maak je de stap kleiner
Je hoeft niet in één keer alles te regelen. Denk in kleine stappen:
Begin met de huisarts. Thuisarts adviseert om met psychische klachten eerst naar de huisarts te gaan. Je bespreekt welke klachten je hebt, of je er last van hebt in het dagelijks leven en welke hulp het beste bij je past.
Je hebt niet altijd meteen een behandeling nodig. Soms helpen beweging, buitenlucht en een vaste dagindeling al.
Praat eerst met iemand die je vertrouwt. Familie of vrienden kennen je goed en kunnen meedenken over wat je wilt vertellen.
Schrijf op wat je wilt zeggen. Een paar zinnen op papier maken het gesprek minder spannend.
Neem iemand mee. Je mag iemand vragen om mee te gaan naar de afspraak.
Bel of chat anoniem. De MIND Hulplijn is bereikbaar op 0900 1450 en de Luisterlijn op 088 0767 000, beide per telefoon of chat.
Een eerste gesprek betekent niet dat je ergens aan vastzit. Je kunt vragen wat de mogelijkheden zijn, wat de voor en nadelen zijn en hoe lang iets duurt, en daarna rustig beslissen.
Als je iemand wilt helpen die stap te zetten
Het helpt als je niet duwt maar uitnodigt. Thuisarts raadt aan om te luisteren en niet meteen je mening of advies te geven. Jellinek adviseert een moment te kiezen waarop je zelf niet boos bent en de ander niet onder invloed is, en niet te beginnen met verwijten. Vertel dat je je zorgen maakt en vraag wat jij kunt doen. Je kunt een naaste niet dwingen, en dat hoeft ook niet: jij kunt de weg wel makkelijker maken.
Vraag waarom de ander geen hulp wil. Soms is er angst voor een bepaalde vorm van zorg.
Leg uit wat de hulp precies inhoudt en vraag welke hulp de ander wel zou willen.
Bied aan om mee te gaan naar de huisarts.
Gebruik respectvolle taal, bijvoorbeeld iemand met een verslaving in plaats van een verslaafde.
Blijft de ander weigeren, dan kun je zelf de huisarts bellen. Het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag is bereikbaar op 0800 1205.
Voor naasten die een verslaving meemaken is er de CRAFT aanpak. Daarin leer je hoe je de ander op een positieve manier kunt motiveren, zonder druk of ruzie, en ook voor jezelf te zorgen.
Hulp zonder wachttijd
Soms houdt de gedachte aan een lange wachttijd mensen tegen. Bij Van Heugten Hulpverlening is dat niet zo: na aanmelding neemt een casemanager direct contact op. Lees in het artikel geen wachtlijst hoe dat werkt. VHH biedt ambulante begeleiding aan volwassenen vanaf 18 jaar bij psychische klachten, een verslaving of allebei, ongeacht de diagnose. Iedere cliënt heeft een vaste casemanager en houdt zelf de regie. Aanmelden kan iemand zelf, maar ook een naaste, de huisarts of een andere professional. Met toestemming van de cliënt kunnen naasten betrokken worden. De begeleiding vindt plaats bij de cliënt thuis of op een plek in de buurt, op werkdagen tussen 08:00 en 17:00 uur, en wordt meestal vergoed via de Wmo. Bekijk hoe je begeleiding aanvraagt.
Als het niet kan wachten
Bij een psychische crisis bel je de huisarts of de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Denk je aan zelfdoding of vermoed je dat iemand anders daaraan denkt, dan kun je 113 Zelfmoordpreventie bellen op 113 of 0800 0113. Dat is gratis, anoniem en dag en nacht bereikbaar, en chatten kan via 113.nl. VHH biedt begeleiding en geen crisisondersteuning.
Bronnen: Trimbos instituut: infosheet stigma en verslaving, Thuisarts: Ik heb psychische klachten, Thuisarts: Ik maak me zorgen om iemand met psychische klachten, Jellinek: gesprekstips alcohol, Thuisarts: Iemand die ik goed ken heeft een psychische crisis, 113 Zelfmoordpreventie.
Direct aanmelden
Twijfel je of wij iets voor je kunnen betekenen? Meld je vrijblijvend aan via het aanmeldformulier of bel 085 130 41 60.