Een cliënt komt bij je met psychische klachten en gebruikt daarnaast alcohol of drugs. Of de klachten uit het gebruik voortkomen of andersom, is vaak niet meteen duidelijk. Toch bepaalt het wel welke hulp past. In dit artikel lees je wat een dubbele diagnose is, hoe vaak het voorkomt, waarom het lastig te herkennen is en wanneer ambulante begeleiding een goede aanvulling kan zijn.
Wat is een dubbele diagnose?
Bij een dubbele diagnose heeft iemand tegelijk een psychische stoornis en een middelenstoornis, dus een stoornis in het gebruik van alcohol of drugs. Volgens het Trimbos-instituut omvat een middelenstoornis ook minder ernstige problemen met middelen, niet alleen verslaving.
Het Trimbos-instituut beschrijft op basis van NEMESIS-3 dat 7,1 procent van de volwassenen van 18 tot en met 75 jaar in de afgelopen twaalf maanden een middelenstoornis had. Van de mensen met een stemmings- of angststoornis heeft 13,6 procent ook een middelenstoornis. Bij mensen met een ernstige psychische aandoening is dat 19,9 procent. In de ggz en de verslavingszorg ligt het percentage per aandoening hoger. Bij een persoonlijkheidsstoornis gaat het om 40 tot 50 procent, bij PTSS om 30 tot 40 procent en bij psychose om 45 tot 50 procent van de cliënten met die stoornis.
Waarom het lastig te herkennen is
De klachten kunnen door de middelen komen, door de psychische stoornis of door beide. Het Trimbos-instituut noemt een aantal kenmerken die je als verwijzer kunt herkennen:
Mensen gebruiken soms alcohol of drugs om met de klachten om te gaan, waardoor gebruik en klachten elkaar versterken.
Het is moeilijk vast te stellen welke problemen vooral door de middelen of door de psychische ziekte komen.
De motivatie om in behandeling te gaan en te blijven is vaak wisselend.
Verergering of terugval van de ene stoornis vergroot de kans op verergering van de andere.
Middelen kunnen de werking van medicijnen verminderen en de kans op bijwerkingen vergroten.
Waarom de juiste hulp vaak moeilijk te vinden is
Volgens het Trimbos-instituut vindt de verslavingszorg de psychiatrische problemen van deze mensen soms te ernstig om te behandelen. In de ggz is er vaak weerstand of onvoldoende kennis om verslaving te behandelen. Professionals weten bovendien niet altijd waar ze iemand met een dubbele diagnose naartoe kunnen verwijzen. Het gevolg is dat veel mensen met een dubbele diagnose niet de juiste behandeling krijgen.
Daar komt bij dat mensen met een dubbele diagnose vaker te maken hebben met sociaal isolement, schulden en een onzekere woonsituatie. Dat zijn precies de onderwerpen waar een behandeltraject op kan stranden als het dagelijks leven er niet op aansluit.
Wanneer past ambulante begeleiding?
Ambulante begeleiding is geen behandeling, maar ondersteunt wat daaromheen nodig is. Denk aan een vast aanspreekpunt, structuur in de dag, hulp bij administratie en geldzaken, en het opbouwen van een netwerk. Begeleiding kan naast behandeling bestaan en kan ook worden ingezet als een behandeling is afgerond of nog niet start. Ze past bijvoorbeeld bij deze situaties:
De cliënt heeft zowel psychische klachten als een verslaving en weet niet bij welke organisatie hij of zij terecht kan.
Afspraken, post en het huishouden lopen vast, ook als de behandeling goed verloopt.
Terugval in gebruik of klachten komt vaker voor en de cliënt heeft hulp nodig bij het herkennen van signalen.
Na een opname of behandeling is er steun nodig om de nieuwe stappen vast te houden thuis.
Bij Van Heugten Hulpverlening ligt onze expertise bij de combinatie van verslaving en psychische klachten. Wij bieden begeleiding en geen behandeling, ongeacht de diagnose. Iedere cliënt heeft een vaste casemanager en we werken met de CRA methodiek. Lees ook meer over begeleiding bij psychische klachten in combinatie met verslaving en over samenwerken met ggz en verslavingszorg.
Zo verwijs je door
Met toestemming van de cliënt kun je zelf aanmelden via het aanmeldformulier. Na aanmelding neemt een casemanager contact op, zodat er geen wachttijd is. Begeleiding loopt via de Wmo en de ingang verschilt per gemeente. Op de pagina over het werkgebied zie je waar wij actief zijn, en in het artikel over de Wmo aanvraag lees je hoe de aanvraag verloopt.
Bronnen
Dubbele diagnose: feiten en cijfers, Trimbos-instituut; Behandeling van dubbele diagnose, Trimbos-instituut.
Direct aanmelden
Twijfel je of wij iets voor je kunnen betekenen? Meld je vrijblijvend aan via het aanmeldformulier of bel 085 130 41 60.