Door het team van Van Heugten Hulpverlening. Bijgewerkt op 16 november 2026.
Slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen helpen op korte termijn, maar kunnen bij langer gebruik afhankelijk maken. Dat gebeurt ook bij middelen die een arts heeft voorgeschreven. Op deze pagina lees je waaraan je het herkent en welke hulp er is.
Wanneer is er sprake van afhankelijkheid?
Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect, je krijgt klachten als je stopt of je neemt het ook als het niet meer nodig is. Soms denk je steeds aan het volgende moment dat je het mag of kunt innemen.
Stop niet zomaar zelf
Plotseling stoppen met slaapmiddelen of kalmeringsmiddelen kan vervelende of zelfs gevaarlijke ontwenningsverschijnselen geven. Overleg altijd eerst met je huisarts of een andere arts over afbouwen.
Hoe begeleiding helpt
Terwijl je met je arts afbouwt, ondersteunt je casemanager je bij het dagelijks leven. Denk aan slaapritme, het omgaan met spanning, structuur en het opbouwen van andere manieren om tot rust te komen.
Samenwerken met je huisarts
Met jouw toestemming stemmen wij af met je huisarts. Zo weet iedereen wat er speelt en wat je nodig hebt.
Welke middelen kunnen afhankelijk maken?
Het gaat om kalmerende middelen zoals oxazepam, temazepam, diazepam en lorazepam, en om slaapmiddelen zoals zolpidem en zopiclon. Ook sommige pijnstillers kunnen afhankelijk maken. De richtlijnen voor artsen adviseren deze middelen alleen kortdurend te gebruiken, meestal niet langer dan enkele weken. Gebruik je ze al veel langer, dan is het verstandig om met je huisarts te bespreken of afbouwen een goed idee is. Dat is geen verwijt. Veel mensen komen er ongemerkt in terecht, omdat de middelen in het begin echt helpen.
Ontwenningsklachten bij het afbouwen
Bij het afbouwen kunnen onrust, trillen, zweten, hartkloppingen en slecht slapen terugkomen. Dat betekent niet dat het niet lukt. Het lichaam moet wennen aan het missen van het middel. Daarom bouw je meestal in kleine stappen af, in een tempo dat je arts met je afspreekt. Hoe rustiger het tempo, hoe beter vol te houden. Je casemanager kijkt mee hoe het in je dagelijks leven gaat en kan je arts signaleren wat je merkt, zodat het schema zo nodig kan worden aangepast.
Slapen zonder slaapmiddel
Veel mensen zijn bang dat ze zonder slaapmiddel nooit meer goed slapen. Vaak helpt een vast ritme al veel: elke dag op dezelfde tijd opstaan, overdag buiten bewegen, minder cafeïne en schermen in de avond. Samen met je casemanager bouw je zulke gewoontes stap voor stap op, terwijl je met je arts afbouwt. Ook leer je omgaan met piekeren en spanning, zodat je niet voor elk moment van onrust naar het middel hoeft te grijpen.
Veelgestelde vragen
Kan ik verslaafd raken aan medicijnen van de huisarts?
Ja, ook voorgeschreven slaap en kalmeringsmiddelen kunnen afhankelijk maken.
Hoe stop ik veilig met slaapmiddelen?
Altijd in overleg met je arts, vaak door stapsgewijs af te bouwen.
Wat kan begeleiding thuis doen?
Je helpen met structuur, slaapgewoontes en omgaan met spanning terwijl je afbouwt.
Is het vertrouwelijk?
Ja, wij gaan zorgvuldig met je gegevens om en overleggen alleen met je toestemming.
