Als iemand die je dierbaar is er steeds slechter aan toe lijkt, weet je vaak niet hoe je erover moet beginnen. Je wilt niet betuttelen, je bent bang iets verkeerds te zeggen en misschien wil de ander er niet over praten. Dat is heel begrijpelijk. Je hebt geen vakkennis nodig voor een goed gesprek. Luisteren, rustig blijven en laten merken dat je er bent, doet vaak al veel.
Waaraan merk je dat er iets speelt
Jij kent de ander goed, dus jij ziet vaak als eerste dat er iets verandert. Iemand trekt zich terug, zegt afspraken af, slaapt slecht, is sneller geprikkeld dan anders of zorgt minder goed voor zichzelf. Zulke veranderingen bewijzen nog niet dat er een probleem is, maar ze zijn wel een goede reden om te vragen hoe het gaat. Noem wat je ziet, zonder er meteen een oordeel of verklaring aan te hangen.
Kies een goed moment
Begin niet midden in een ruzie, niet als je zelf haast hebt en liever niet als er anderen bij zijn. Zoek een rustig moment waarop jullie de tijd hebben. Zeg gerust dat je het lastig vindt om het ter sprake te brengen. Dat maakt het voor de ander vaak makkelijker om te antwoorden.
Zo begin je het gesprek
Je hoeft geen perfecte openingszin te hebben. Dit helpt:
Vertel wat je ziet en dat je je zorgen maakt. Bijvoorbeeld: “Ik merk dat je de laatste tijd stiller bent. Ik maak me zorgen om je. Hoe gaat het eigenlijk met je?”.
Luister naar wat de ander vertelt. Luisteren helpt vaak al, zegt Thuisarts.
Geef niet meteen je mening of advies en ga niet in discussie.
Stel open vragen. Vragen die met “waarom” beginnen, kunnen als een oordeel klinken.
Laat weten dat je blijft. Ook als de ander nu niet wil praten, weet hij of zij dan dat je beschikbaar bent.
Als iemand geen hulp wil
Dat gebeurt vaak, en het is geen reden om het op te geven. Thuisarts adviseert om te vragen waarom iemand geen hulp wil. Soms is er angst voor een bepaalde vorm van zorg. Leg dan uit wat hulp precies inhoudt en vraag welke hulp de ander wel zou willen en wat jij kunt doen. De huisarts is meestal een goede eerste stap. Je kunt aanbieden om mee te gaan naar de afspraak.
Blijft iemand hulp weigeren en blijf je je zorgen maken, dan kun je zelf de huisarts van de ander bellen. Weet je niet wie de huisarts is, dan kun je het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag bellen op 0800 1205.
Wanneer is het acuut
Bel direct 112 als er levensgevaar is, bijvoorbeeld als iemand dreigt zichzelf iets aan te doen. Is iemand erg in de war of bang, of een gevaar voor zichzelf of anderen, bel dan de huisarts of de huisartsenpost. Vermoed je dat iemand denkt aan zelfdoding, vraag er dan rustig en direct naar. Dat zet de gedachte niet in iemands hoofd. 113 Zelfmoordpreventie is gratis en anoniem bereikbaar via 113 of 0800 0113, dag en nacht, en via de chat op 113.nl. Ook jij kunt daar terecht als naaste met vragen. VHH biedt begeleiding en geen crisisondersteuning, dus bij acute nood bel je deze nummers.
Hoe ambulante begeleiding kan helpen
Soms is praten met een naaste niet genoeg en is er steun nodig bij het dagelijks leven. Ambulante begeleiding vindt plaats in de eigen omgeving van de cliënt en richt zich op wat iemand zelf wil bereiken. Lees meer over wanneer ambulante begeleiding past.
Van Heugten Hulpverlening biedt ambulante begeleiding aan volwassenen vanaf 18 jaar bij psychische klachten, een verslaving of allebei, ongeacht de diagnose. Er is geen wachttijd: na aanmelding neemt een casemanager direct contact op. De cliënt houdt zelf de regie. Met toestemming van de cliënt kunnen naasten worden betrokken, en een naaste, de huisarts of een andere professional kan iemand aanmelden. Begeleiding wordt meestal vergoed via de Wmo en je betaalt dan alleen de eigen bijdrage van het CAK. Meer daarover lees je in het artikel over begeleiding aanvragen via de Wmo.
Vergeet jezelf niet
Iemand steunen kost energie. Zeg duidelijk wat je wel en niet kunt doen, houd contact met mensen die jou steunen en wacht niet te lang met praten als je merkt dat het je te veel wordt. Praten met lotgenoten kan helpen, bijvoorbeeld via MIND Naasten Centraal of Naasten in Kracht. De Mantelzorglijn van MantelzorgNL is bereikbaar op 030 760 60 55.
Bronnen: Thuisarts: Ik maak me zorgen om iemand met psychische klachten, Thuisarts: Ik steun iemand met psychische klachten, Thuisarts: Iemand die ik goed ken heeft een psychische crisis, 113 Zelfmoordpreventie, 113 Zelfmoordpreventie: telefonische hulplijn.
Direct aanmelden
Twijfel je of wij iets voor je kunnen betekenen? Meld je vrijblijvend aan via het aanmeldformulier of bel 085 130 41 60.